Toen Suriname in 1975 onafhankelijk werd, klonk dat voor velen als een historisch moment van trots, vrijheid en zelfbeschikking. De toekomst leek veelbelovend. Een jong land zou eindelijk zijn eigen koers varen, los van Nederland, met alle kansen om zich politiek, economisch en sociaal te ontwikkelen. Maar terugkijkend durven steeds meer mensen hardop te zeggen wat lang gevoelig lag: de onafhankelijkheid van 1975 was niet het begin van vooruitgang, maar het begin van de ondergang van Suriname.
De eerste grote fout was dat de onafhankelijkheid veel te snel kwam. Een aanzienlijk deel van de bevolking had twijfels, voelde zich onzeker en vertrouwde het proces niet. Die angst bleek terecht. Tienduizenden Surinamers vertrokken rond de onafhankelijkheid naar Nederland, omdat zij weinig vertrouwen hadden in de toekomst van het land. Dat alleen al liet zien dat de basis voor een stabiele zelfstandige natie zwak was.
Na 1975 bleek al snel dat Suriname politiek niet klaar was voor echte zelfstandigheid. In plaats van nationale opbouw kwamen verdeeldheid, vriendjespolitiek en machtsmisbruik steeds meer centraal te staan. De hoop van het volk maakte plaats voor teleurstelling. Wat een periode van groei had moeten worden, veranderde in een periode van politieke chaos en instabiliteit.
Het dieptepunt volgde in 1980 met de militaire coup. Daarmee kreeg Suriname een vernietigende klap waarvan het land zich tot op de dag van vandaag nooit volledig heeft hersteld. Democratie werd aan de kant geschoven, angst kwam ervoor in de plaats en de rechtsstaat raakte zwaar beschadigd. De decembermoorden, internationale isolatie en economische achteruitgang waren geen losse incidenten, maar gevolgen van een land dat vanaf het begin op een wankele fundering stond.
Ook economisch heeft Suriname sinds de onafhankelijkheid zelden echte stabiliteit gekend. De bevolking werd keer op keer geconfronteerd met inflatie, armoede, corruptie, schulden en wanbeleid. Terwijl andere landen hun onafhankelijkheid gebruikten als springplank naar ontwikkeling, leek Suriname juist vast te lopen in een cyclus van politieke beloften en nationale teleurstelling. Grondstoffen waren er, talent was er, kansen waren er, maar goed bestuur ontbrak te vaak.
Misschien is het pijnlijk om te zeggen, maar voor veel Surinamers bracht de onafhankelijkheid niet de vrijheid waarop gehoopt werd. In plaats daarvan bracht het onzekerheid, vertrek van kennis en talent, politieke instabiliteit en een land dat sindsdien moeite heeft om echt op eigen benen te staan. De droom van 1975 werd voor velen langzaam een desillusie.
Dat betekent niet dat onafhankelijkheid als idee verkeerd was. Elk volk heeft recht op zelfbeschikking. Maar in het geval van Suriname werd die onafhankelijkheid slecht voorbereid, zwak begeleid en onverantwoord uitgevoerd. Daardoor werd 1975 niet het trotse begin van een bloeiende republiek, maar voor velen het startpunt van verval.
De harde conclusie is dan ook dat de onafhankelijkheid van Suriname in 1975 door de geschiedenis niet alleen als een symbool van vrijheid zal worden herinnerd, maar ook als het moment waarop het land een weg insloeg die uiteindelijk leidde naar diepe politieke, economische en maatschappelijke schade.