Seksuele gezondheid is een essentieel onderdeel van ons welzijn, maar er rust vaak nog een taboe op. Dit taboe zorgt ervoor dat symptomen soms worden genegeerd of niet worden herkend. Het grootste gevaar van een soa (seksueel overdraagbare aandoening) is niet altijd de klacht zelf, maar de afwezigheid ervan. Veel infecties verlopen namelijk ‘stil’, terwijl ze ongemerkt schade aanrichten aan het lichaam. Om jezelf en je partner te beschermen, is het belangrijk om te begrijpen hoe de verschillende types soa’s zich manifesteren.
De Onzichtbare Indringers: Bacteriële Soa’s
Bacteriële soa’s behoren tot de meest voorkomende infecties. Het kenmerkende van bacteriën is dat ze zich snel kunnen vermenigvuldigen in de slijmvliezen, maar ze zijn doorgaans uitstekend te behandelen met een gerichte antibioticakuur.
Chlamydia voert de lijst aan als de meest voorkomende soa onder jongeren. Het verraderlijke aan chlamydia is dat het in de meeste gevallen geen enkel symptoom geeft. Wanneer er wel klachten optreden, uiten deze zich vaak als een branderig gevoel tijdens het plassen of een veranderde afscheiding. Vrouwen kunnen bovendien last krijgen van bloedverlies tussen de menstruaties door of na het vrijen. Bij mannen kan er een waterig vocht uit de penis komen. Als chlamydia onbehandeld blijft, kan de bacterie opstijgen naar de eileiders of bijballen, wat uiteindelijk kan leiden tot onvruchtbaarheid.
Gonorroe vertoont sterke gelijkenissen met chlamydia, maar de symptomen zijn vaak minder subtiel. Vooral bij mannen is de infectie vaak duidelijk herkenbaar door een heftige, geelgroene pusachtige afscheiding uit de urinebuis, wat de bijnaam ‘druiper’ verklaart. Vrouwen hebben vaak minder duidelijke klachten, wat het risico op doorgeven vergroot. Gonorroe kan zich ook vestigen in de keel of de anus na respectievelijk orale of anale seks, wat leidt tot irritatie of pijn op die plekken.
Syfilis is een ernstiger type bacteriële infectie die in fasen verloopt. Het begint vaak met een enkel, pijnloos zweertje op de plek van de besmetting. Omdat dit zweertje na verloop van tijd vanzelf verdwijnt, denken veel mensen dat de infectie weg is. Niets is minder waar; de bacterie verspreidt zich via het bloed door het hele lichaam, wat in een later stadium kan leiden tot vlekjes op de huid, koorts en in het ergste geval schade aan het hart en het zenuwstelsel.
Hardnekkige Gasten: Virale Soa’s
In tegenstelling tot bacteriën, laten virussen zich niet zomaar met een antibioticakuur bestrijden. Sommige virale soa’s blijven levenslang in het lichaam aanwezig, al kunnen de symptomen met moderne medicijnen heel goed worden beheerst.
Hiv is wellicht de bekendste virale soa. Kort na de besmetting ervaren veel mensen een fase die lijkt op een zware griep: koorts, keelpijn en opgezette lymfeklieren. Na deze fase kan het virus jarenlang in het lichaam aanwezig zijn zonder dat de persoon zich ziek voelt. In deze tijd wordt het immuunsysteem echter langzaam afgebroken. Vroegtijdige opsporing is essentieel, omdat moderne hiv-remmers ervoor zorgen dat het virus niet meer overdraagbaar is en de drager een normale levensverwachting heeft.
Herpes Genitalis veroorzaakt pijnlijke blaasjes op en rond de geslachtsdelen. De eerste uitbraak is vaak het heftigst en kan gepaard gaan met koorts en pijn. Nadat de blaasjes zijn ingedroogd, trekt het virus zich terug in de zenuwbanen. Het kan op een later moment, bijvoorbeeld bij stress of een verminderde weerstand, opnieuw voor een uitbraak zorgen.
Het Humaan Papillomavirus (HPV) is een zeer brede groep virussen. Sommige varianten veroorzaken genitale wratten, die aanvoelen als kleine, bloemkoolachtige bultjes. Andere varianten zijn echter gevaarlijker omdat ze geen uiterlijke symptomen geven, maar wel de cellen van de baarmoederhals of de anus kunnen veranderen, wat op de lange termijn tot kanker kan leiden.
Parasieten en Andere Onruststokers
Naast bacteriën en virussen zijn er ook parasieten en insecten die via seksueel contact kunnen worden overgedragen.
Trichomonas is een infectie door een eencellige parasiet. Dit leidt bij vrouwen vaak tot een zeer karakteristieke afscheiding: schuimend, groengeel van kleur en met een sterke, onaangename geur. De vagina kan hierdoor rood en pijnlijk worden. Mannen hebben zelden klachten, maar kunnen de parasiet wel bij zich dragen in de urinebuis of prostaat.
Tot slot zijn er schurft (scabiës) en schaamluis. Hoewel dit formeel huidinfecties zijn, worden ze vaak als soa behandeld omdat ze worden overgedragen door intensief huid-op-huidcontact. Het hoofdsymptoom is in beide gevallen extreme jeuk, die vooral ’s nachts onhoudbaar kan zijn. Bij schaamluis zijn de beestjes (platjes) soms met het blote oog te zien in het schaamhaar, terwijl schurft kleine gangetjes onder de huid graaft.
Conclusie: Ken je Lichaam
Het herkennen van een soa vraagt om eerlijkheid naar jezelf en aandacht voor je lichaam. Omdat veel symptomen tijdelijk zijn of zelfs helemaal uitblijven, is een test de enige manier om zekerheid te krijgen. Veilig vrijen met een condoom verkleint de kans op de meeste soa’s aanzienlijk, maar biedt geen 100% garantie tegen infecties die via huidcontact worden overgedragen, zoals herpes of HPV.
Heb je onbeschermd contact gehad of herken je een van de bovenstaande signalen? Wacht dan niet tot de klachten vanzelf weggaan, maar neem contact op met je huisarts of stichting lobi. Een vroege diagnose is de sleutel tot een snel herstel en voorkomt dat je anderen onbedoeld besmet.